Những sàng lọc cần làm trong tam cá nguyệt thứ nhất (3 tháng đầu tiên) của thai kỳ

4.7/5 (383 đánh giá)

Tam cá nguyệt thứ nhất (3 tháng đầu tiên của thai kỳ) là thời điểm để tiến hành các sàng lọc trước sinh nhằm phát hiện sớm một số rối loạn di truyền nhất định ở trẻ, đặc biệt là hội chứng Down (ba nhiễm sắc thể số 21) và rối loạn ba nhiễm sắc thể số 18.

Những sàng lọc cần làm trong tam cá nguyệt thứ nhất (3 tháng đầu tiên) của thai kỳ

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ chuyên khoa I Trương Nghĩa Bình - Bác sĩ Chuyên khoa sản - Khoa Sản Phụ Khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Đà Nẵng.

Tổng quan về xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ

Sàng lọc trước sinh khi mang thai ba tháng đầu gồm có hai bước:

  • Xét nghiệm máu của thai phụ để đo nồng độ của hai chất đặc biệt xuất hiện trong thời kỳ mang thai, là: pregnancy - associated plasma protein - A (PAPP - A), và human chorionic gonadotropin (HCG).
  • Siêu âm thai để đo kích thước của khoảng mờ sau gáy thai nhi.

Thông thường, sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ được thực hiện vào thời điểm từ tuần 11 đến 13 tuần 6 ngày của thai kỳ.

Dựa trên tuổi của thai phụ, kết quả xét nghiệm máu, kết quả siêu âm, bác sĩ chuyên khoa có thể tiên lượng khả năng thai nhi có bị mắc hội chứng Down hay rối loạn ba nhiễm sắc thể số 18 hay không.

Nếu kết quả cuối cùng cho thấy nguy cơ ở mức trung bình hoặc nguy cơ cao, thai phụ cần được tham vấn di truyền; bác sĩ có thể tư vấn sàng lọc bước hai bằng xét nghiệm DNA vô bào (cfDNA) hoặc xét nghiệm chẩn đoán (chọc ối, sinh thiết gai nhau) để khẳng định kết quả.

Tại sao nên làm xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ?

Xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ được tiến hành nhằm đánh giá nguy cơ thai nhi bị mắc hội chứng Down và rối loạn ba nhiễm sắc thể số 18.

Hội chứng Down để lại những hậu quả khiếm khuyết suốt đời cả về tâm thần, sự phát triển về mặt xã hội cũng như các vấn đề về thể chất ở đứa trẻ. Rối loạn ba nhiễm sắc thể số 18 còn nghiêm trọng hơn, và thường đứa trẻ tử vong khi mới 1 tuổi.

Xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ không đánh giá được nguy cơ của các dị tật ống thần kinh, ví dụ như tật nứt đốt sống.

Xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ có ưu điểm là có thể tiến hành sớm hơn so với các xét nghiệm sàng lọc trước sinh khác, do đó mang lại khả năng đánh giá nguy cơ sớm hơn. Điều này đồng nghĩa với việc thai phụ có nhiều thời gian hơn để suy nghĩ lựa chọn có làm thêm các xét nghiệm sàng lọc trước sinh khác hay không, suy nghĩ về quá trình mang thai, về các phương pháp điều trị và các vấn đề trong giai đoạn chuyển dạ cũng như hậu sản. Nếu thai nhi đứng trước nguy cơ cao mắc hội chứng Down, thai phụ cũng có nhiều thời gian hơn để chuẩn bị khả năng chăm sóc đặc biệt cho đứa trẻ sau này.

Các xét nghiệm sàng lọc trước sinh khác có thể thực hiện vào các giai đoạn sau của thai kỳ. Ví dụ như xét nghiệm bốn là một xét nghiệm máu được thực hiện ở thời điểm giữa tuần thứ 15 và tuần thứ 20 của thai kỳ. Ưu điểm của xét nghiệm bốn là không chỉ lượng giá được nguy cơ thai nhi mắc hội chứng Down, rối loạn ba nhiễm sắc thể số 18, mà còn thêm cả dị tật ống thần kinh (ví dụ như tật nứt đốt sống). Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, không chỉ định nhiều xét nghiệm sàng lọc cùng một lúc cho cùng một thai phụ; xét nghiệm máu sàng lọc ở quý II (như Triple test) là lựa chọn khi thai phụ chưa làm cfDNA hay Double test.

Kết quả của xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ chỉ cho biết nguy cơ mà thai nhi có thể bị mắc hội chứng Down hay rối loạn ba nhiễm sắc thể số 18, chứ không kết luận xác định thai nhi có bị mắc hay không.

Xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ có rủi ro gì không?

Xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ hoàn toàn an toàn, không hề xảy ra nguy cơ sảy thai hay bất kỳ biến chứng nào khác.

Cần chuẩn bị gì trước khi làm xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ?

Thai phụ không cần chuẩn bị gì đặc biệt trước khi làm xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ, ngay cả việc ăn uống thai phụ cũng không cần nhịn hay kiêng khem gì cả.

Quy trình xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ như thế nào?

Xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ phải tiến hành xét nghiệm máu thai phụ và làm siêu âm.

Với xét nghiệm máu, nhân viên y tế thường sẽ lấy mẫu máu từ tĩnh mạch trên cánh tay của thai phụ, mẫu máu này sẽ được đưa tới phòng xét nghiệm để phân tích.

Khi làm siêu âm thai, bác sĩ sẽ sử dụng đầu dò đặt trên bụng thai phụ để phát và nhận các sóng âm. Các sóng phản xạ sẽ được hiển thị dưới dạng hình ảnh trên màn hình, và nhìn vào màn hình bác sĩ sẽ tiến hành đo kích thước khoảng trống sau gáy của thai nhi. Siêu âm hoàn toàn không đau, hoàn toàn không gây hại.

Nhận định kết quả xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ như thế nào?

Bác sĩ sẽ sử dụng các dữ liệu bao gồm tuổi của thai phụ, kết quả xét nghiệm máu, kết quả siêu âm để tiên lượng nguy cơ thai nhi mắc hội chứng Down hay rối loạn ba nhiễm sắc thể số 18. Kết quả của xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ được thể hiện dưới dạng dương tính hay âm tính hoặc là một tỉ lệ, ví dụ như thai nhi có nguy cơ 1/250 mắc hội chứng Down.

Xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ có thể xác định đúng khoảng 82 – 87% số thai phụ có thai nhi mắc hội chứng Down. Có khoảng 5% thai phụ bị dương tính giả, tức là kết quả là dương tính nhưng trên thực tế thai nhi hoàn toàn không mắc hội chứng Down.

Khi nhận kết quả, thai phụ lưu ý xét nghiệm sàng lọc trước sinh trong ba tháng đầu thai kỳ chỉ nói lên khả năng, nguy cơ thai nhi mắc hội chứng Down hay rối loạn ba nhiễm sắc thể số 18. Một kết quả nguy cơ thấp không đảm bảo thai nhi không mắc bệnh, và ngược lại, một kết quả nguy cơ cao không thể xác định thai nhi chắc chắn mắc bệnh.

Nếu kết quả nhận được là dương tính, bác sĩ sẽ trao đổi, tư vấn với thai phụ, trong đó có việc tiến hành thêm các xét nghiệm sàng lọc hoặc chẩn đoán khác, như:

  • Xét nghiệm sàng lọc trước sinh DNA vô bào: đây là một xét nghiệm máu phức tạp, sẽ kiểm tra DNA của thai nhi trong máu thai phụ, nhằm xác định nguy cơ thai nhi mắc hội chứng Down, rối loạn ba nhiễm sắc thể số 13, rối loạn ba nhiễm sắc thể số 18. Bên cạnh đó, xét nghiệm sàng lọc trước sinh DNA vô bào còn có thể kiểm tra các rối loạn di truyền khác. Nếu kết quả là nguy cơ thấp, nguy cơ lệch bội nhiễm sắc thể đã giảm đáng kể nhưng không đồng nghĩa thai nhi hoàn toàn bình thường; thai phụ tiếp tục khám thai và siêu âm định kỳ.
  • Sinh thiết gai nhau: sinh thiết gai nhau có thể phân tích được tình trạng di truyền của thai nhi. Sinh thiết gai nhau thường được làm trong ba tháng đầu thai kỳ, khi thực hiện kỹ thuật sẽ tiến hành lấy một mẫu nhau thai làm xét nghiệm. Tuy nhiên sinh thiết gai nhau có một tỉ lệ nhỏ gây sảy thai.
  • Chọc dịch ối: chọc dịch ối vừa có thể xác định các rối loạn di truyền (như hội chứng Down) vừa có thể phát hiện các dị tật ống thần kinh (như tật nứt đốt sống). Chọc dịch ối thường được tiến hành trong ba tháng giữa thai kỳ, trong khi tiến hành kỹ thuật, một mẫu nước ối sẽ được lấy ra làm xét nghiệm. Chọc dịch ối cũng có một tỉ lệ nhỏ gây sảy thai.

Bài được cập nhật ngày 06/11/2026 theo Quyết định 1139/QĐ-BYT ngày 23/04/2026 của Bộ Y tế (Hướng dẫn Quốc gia các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản về nội dung Chăm sóc trước khi có thai và trước khi sinh).

Nguồn: vinmec.com 

---

Mamibabi là app Thai giáo phong phú hàng đầu tại Việt Nam với hơn 3000 hoạt động Thai giáo và 1 triệu mẹ tin dùng. Mamibabi được xây dựng, kế thừa và phát huy những kinh nghiệm thai giáo từ nhiều nền văn hóa phát triển trên thế giới như Nhật, Hàn Quốc, Anh, Mỹ... Các bài thai giáo trên Mamibabi đã được thiết kế chi tiết cho từng ngày mang thai, rất tiện lợi và không mất thời gian tìm hiểu. Tải Mamibabi miễn phí tại đây: https://mamibabi.com.vn/app


ĐÁNH GIÁ
4.7 / 5

Bài hay? Đánh giá ngay!
Chọn số sao
           
Gửi thành công! Cảm ơn bạn đã đánh giá!
Tư vấn 1:1 qua chat và video Zalo
Chat ngay!
- Chuyên gia hàng đầu về THAI GIÁO và GIÁO DỤC SỚM (không phải bác sĩ)
- Trực tiếp nghiên cứu và ứng dụng thai giáo, giáo dục sớm cho con trai nên các bài học có tính ứng dụng RẤT CAO, không lý thuyết hàn lâm
- CEO App Mamibabi
- Tác giả TOP sách thai giáo bán chạy tại TIKI: Rủ chồng thai giáo
- Chuyên gia Phát triển Ứng dụng cho Mẹ và bé được sử dụng bởi hàng triệu người
CÂU HỎI CÙNG QUAN TÂM
Sức khỏe
BÀI MỚI ĐĂNG
Mở app Mamibabi