Bé chậm nói ít nói làm sao giúp con giao tiếp tốt hơn?

Chào mẹ Kiều Trang,

Mẹ lưu ý rằng bé chơi một mình không có nghĩa là bé bị cô lập. Trẻ em cần cả những khoảnh khắc chơi với bạn bè và chơi một mình. Việc chơi một mình một cách hợp lý giúp bé tăng sự tập trung và phát triển trí thông minh, giải quyết vấn đề cũng như tận hưởng niềm vui từ việc vui chơi của mình.

Đối với việc tập nói:

Ở giai đoạn 21 tháng tuổi, các bé thường đã có thể nói được các từ đơn và bắt đầu ghép các cụm từ ngắn. Trước hết, mẹ cần quan sát toàn diện sự phát triển của bé:

- Bé có hiểu các hiệu lệnh đơn giản như "lấy quả bóng", "nhặt gấu bông" không?
- Bé có phản ứng với âm thanh, có giao tiếp và có các cử chỉ đơn giản (chỉ tay, vẫy tay) với mọi người xung quanh không?
- Mẹ hãy ghi chép lại những từ/âm thanh mới mà bé nói được theo từng tháng để theo dõi sự tiến bộ của bé một cách cụ thể.

Nếu ngoài chậm nói, bé còn có dấu hiệu kém tương tác, không phản ứng với âm thanh, hoặc không hiểu các hiệu lệnh đơn giản, mẹ nên cho bé đi khám chuyên khoa để được đánh giá và can thiệp kịp thời.

Trong cuộc sống hàng ngày, mẹ hãy biến mọi hoạt động thành cơ hội để bé học nói:
- Mô tả mọi thứ mẹ đang làm, mọi thứ bé đang thấy bằng câu ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu. Ví dụ: "Mẹ đang rửa tay", "Đây là cái chén màu xanh", "Con đang chơi thỏ bông à"
- Khi bé chỉ tay hoặc phát ra âm thanh lí nhí, mẹ hãy giúp bé gọi tên đồ vật và thể hiện sự thấu hiểu. Ví dụ: Bé "ố ố" chỉ vào quả bóng, mẹ nói "à, con muốn lấy quả bóng đúng không? Quả bóng màu đỏ này."
- Khi bé nói được một từ đơn (dù lí nhí), mẹ hãy lặp lại từ đó một cách chính xác và mở rộng thành câu hoàn chỉnh. Ví dụ: Bé nói "pa", mẹ nói "đúng rồi, ba về đấy."
- Không ép bé nói theo kiểu "nói theo mẹ nào", mà hãy tạo không khí thoải mái, vui vẻ và để bé nói ra một cách tự nhiên.
- Chọn sách có hình ảnh minh họa sinh động, nội dung đơn giản, gần gũi (ưu tiên sách Ehon) và đọc chậm rãi, nhấn nhá, chỉ vào các hình ảnh và gọi tên đồ vật trong sách cho bé nghe.
- Chọn những bài hát thiếu nhi có giai điệu vui tươi, lời ca đơn giản. Mẹ có thể kết hợp hát và vỗ tay hoặc múa minh hoạ để tạo hứng thú cho bé.
- Mẹ cùng bé chơi trò chơi phát ra âm thanh của các con vật (chó sủa "gâu gâu", mèo kêu "meo meo") và dần dần bé sẽ bắt chước theo mẹ.
- Khen ngợi, động viên khi bé có tiến bộ dù là nhỏ nhất, khi bé nói được dù chỉ 1 từ hoặc có hành vi tương tác tích cực. Ví dụ: Khi bé nói "én", mẹ sẽ khen “con nói đúng cái chén rồi, mẹ khen con!”

Lưu ý:
- Hạn chế thiết bị điện tử: Việc xem quá nhiều TV, điện thoại có thể làm chậm quá trình phát triển ngôn ngữ của bé.
- Kiên nhẫn: Mỗi bé có một tốc độ phát triển riêng. Mẹ không nên so sánh bé với những em bé khác.
- Mẹ có thể tham khảo thêm khóa học dạy bé tập nói, phòng ngừa chậm nói cho trẻ từ 0 - 6 tuổi của Mamibabi để có thêm kiến thức và phương pháp hỗ trợ con tốt nhất: mamibabi.com.vn/coursev2/5/khoa-hoc-day-be-tap-...

Có bé 21 tháng nói ít nhưng sau đó bé sẽ "tăng tốc" ở những tháng sau và không cần can thiệp. Nhưng có những bé sẽ cần được can thiệp. Nếu sau khoảng 1 - 2 tháng áp dụng các biện pháp trên mà bé vẫn không có tiến triển gì, mẹ nên đưa bé đi khám để được tư vấn và can thiệp kịp thời.

Đối với việc hòa nhập với các bạn ở trường: Khi ở trường, bé sẽ cần theo lịch sinh hoạt của cô và bạn, trong đó sẽ có những giờ các bé tương tác cùng nhau và có giờ chơi tự do. Bản thân các hoạt động ở trường cũng đã giúp bé được tương tác, tiếp xúc với ngôn ngữ để cải thiện khả năng nói của mình. Ngoài ra, trong cuộc sống, mẹ tạo cho bé môi trường giao tiếp phong phú bằng cách cho bé chơi với các bạn cùng trang lứa (ở công viên, khu vui chơi, hàng xóm...) để bé có cơ hội giao tiếp nhiều hơn. Mẹ cũng nên đưa bé đến những nơi có nhiều màu sắc, hình ảnh như công viên, khu vui chơi... để kích thích giác quan cho bé.