**TẠI SAO MẸ KHÔNG CHO TÔI XỚI MỘT XỚI CƠM? VỀ QUY TẮC TRÊN MÂM CƠM CỦA NGƯỜI VIỆT **
Tôi kể người nghe chuyện một cô gái gần 20 tuổi có thói quen ăn cơm trên giường, vừa ăn vừa học, vừa ăn vừa làm việc, lâu lâu đãng trí có thể bê bát cơm vào nhà tắm phải ăn một bữa cơm với những vị khách của mẹ và phải tuân thủ chuẩn mực những quy tắc trên mâm cơm.
Bố tôi không còn cái thói quen đưa chân lên ngồi ăn nữa, mẹ tôi không còn những câu chửi đi vào lòng người mỗi bữa cơm mà niềm nở cười với tôi như thể tôi là đứa con gái yêu quý chưa từng gây ra lỗi lầm nào của bà.
Trước khi ăn, họ làm một hành động mà đến giờ tôi cũng không biết nó là gì, chỉ biết phải nhắm mắt, chắp tay trong khoảng 30s. Tôi đoán hình như là một nghi thức để cảm ơn trời đất vì vẫn còn được ăn một bữa cơm ngon. Bát cơm không được xới nhiều, trong bữa ăn phải đảm bảo không một tiếng động nào có thể phát ra: nhai cơm phải nhai thật nhẹ, cơm và vào miệng không được quá nhiều. Lúc ăn phải bưng bát cơm lên mà không được đặt xuống bàn ăn để ăn. Tôi cảm tưởng thời gian tôi ăn hết một bát cơm dài như số năm ăn hại của mình trên đời.
Mỗi người sẽ có hai bát. Một bát để ăn cơm, một bát để múc canh từ tô lớn trên mâm cơm thay vì múc trực tiếp vào bát cơm. Trên mỗi đĩa thức ăn sẽ đặt một đôi đũa hoặc thìa riêng, khi muốn gắp thức ăn, phải dùng đũa riêng để gắp trước vào bát của mình, sau đó mới được dùng đũa để ăn.
Đương nhiên là, một đứa con gái như tôi đã phải gồng suốt cả một bữa ăn để tỏ ra mình thật ngoan hiền, tôi đoán bố tôi cũng không khác gì. Sau hôm đó, tôi đã than phiền với mẹ tại sao lại nhiều quy tắc thế, người mẹ của tôi đương nhiên không còn nhìn tôi với ánh mắt âu yếm mà thay vào đó là một cái lườm nguýt: “Ngày xưa bà mày còn bắt tao học nhiều quy tắc hơn”.
Thì đúng là người Việt trước đây có rất nhiều quy tắc. Ngoài những cái tôi phải làm bên trên thì còn một vài thứ khác.
Một vài quy tắc về tâm linh như: Không được xới cơm 1 lần hoặc 3 lần bởi vì quan niệm “một xới cho ma, ba xới cho chó”, không chọc thẳng đũa vào bát cơm vì nó nó trông giống nén nhang, không gõ bát đũa khi ăn vì sẽ giống như nghi thức gọi ma.
Vài quy tắc trên bàn ăn như: Ngày xưa, có lúc người giúp việc ăn cùng mâm với chủ nhà, khi gắp, chủ nhà để thế tay ngang nhưng người giúp việc thế tay úp; Khi gắp thức ăn cho người khác phải trở đầu đũa và tránh để áo dính vào thức ăn; Phải đặt muỗng múc canh không nằm ngửa trong tô; Không ngậm đũa, thìa để làm việc khác; Không được rung đùi dù là ngồi trên bàn hay ngồi quanh mâm; Không ăn liên tục món ăn dù mình rất thích và phải ăn hết sạch thức ăn trong bát; Nếu làm khách thì không nên tự ý ngồi vào bàn ăn khi chủ nhà chưa mở lời và phải ngồi theo sự sắp xếp của gia chủ.
Nói chung là vô cùng nhiều luôn.
Ngày nay, khi ăn cơm cùng gia đình, bạn bè thân thiết có thể sẽ thoải mái hơn, nhưng mỗi khi có dịp quan trọng, người ta cũng sẽ không bao giờ quên đi những quy tắc này, nó không chỉ là một phong tục, còn thể hiện nét văn hóa của mỗi cá nhân. (Còn tôi thì vẫn đang cố gắng để tiếp thu hết thứ kiến thức này 😭)