Con nói bậy nói dối cha mẹ nên dạy con như thế nào?
Lê Hoàng Nga
VIP
Bé 4 tuổi, 2 tháng
Con tuổi này biết thể hiện sn tuy nhiên con bắt chước các bạn trên lớp nói bậy, đôi khi nói k đúng sự thật, nói theo suy nghĩ, mẹ k hề nói con là phá, nhưng con nói mẹ nói con v, bây giờ e nên làm sao ạ
Mamibabi Tư vấn
Chào mẹ Hoàng Nga,
Mẹ muốn hỏi đối với bé mấy tuổi ạ?
Bên mình thấy hệ thống hiển thị tuổi của bé là 4 tuổi 2 tháng. Mẹ muốn hỏi cho bé ở độ tuổi đó phải không ạ?
Mẹ muốn hỏi đối với bé mấy tuổi ạ?
Bên mình thấy hệ thống hiển thị tuổi của bé là 4 tuổi 2 tháng. Mẹ muốn hỏi cho bé ở độ tuổi đó phải không ạ?
Mamibabi Tư vấn
Chào mẹ Hoàng Nga,
Có 2 vấn đề cơ bản trong câu hỏi của mẹ, bên mình sẽ chia sẻ về từng vấn đề nhé:
1 là “con bắt chước các bạn trên lớp nói bậy”
2 là “đôi khi nói không đúng sự thật, mẹ không hề nói con là phá, nhưng con nói mẹ nói con vậy”
Với vấn đề đầu tiên - con bắt chước các bạn trên lớp nói bậy:
Đây là điều rất dễ xảy ra khi bé đi học mẹ nhé. Ngay cả khi bé chưa đi học, nhưng nếu bé tiếp xúc nhiều với những người xung quanh ở nơi sinh sống, hàng xóm, các em bé khác... bé cũng hoàn toàn có thể "học" những từ xấu từ môi trường. Mẹ có thể trao đổi nhẹ nhàng với cô giáo để cô nắm được tình hình của con, và cô để ý hơn trong lớp xem có bé nào nói từ xấu hay không, từ đó cô giáo sẽ nhắc nhở các bé.
Đôi khi, con sẽ nói bậy một cách vô thức, thậm chí nói mà không hiểu mình đang nói gì. Ở độ tuổi này, việc bé lặp lại một từ ngữ mới (dù là từ xấu) thường xuất phát từ sự tò mò và mong muốn tìm kiếm phản ứng từ người lớn, chứ không phải bé cố ý nói láo hay xúc phạm (bé không hiểu ý nghĩa của từ đó). Bé học ngôn ngữ bằng cách bắt chước và "thử nghiệm". Đó là lí do nhiều bố mẹ sẽ thấy sau khi đi học một thời gian, vốn từ của con phong phú hơn rất nhiều (bao gồm cả từ xấu và từ tốt), bởi bé đã học từ cô giáo và các bạn xung quanh.
Việc bé nhắc lại từ đó một cách vô thức là do:
- Bé muốn xem người khác sẽ phản ứng như thế nào
- Bé muốn xem từ đó có thể gây ra những thay đổi gì trong môi trường xung quanh
- Bé muốn có được một thứ gì đó
Cách xử lý khi bé nói bậy là:
- Mẹ không tập trung vào từ bậy mà bé nói. Nếu bé không nhận được bất kỳ sự chú ý nào khi nói từ đó, động lực nói lặp lại sẽ giảm dần, bé cảm thấy từ đó không còn "sức mạnh".
- Không cười, không la mắng, không tỏ sự bực bội hay thất vọng; mẹ giữ thái độ trung lập. Nếu mẹ la mắng sẽ làm bé sợ hãi, và thật sự sẽ tội nghiệp bé, bởi bé ở giai đoạn này không chủ ý nói xấu hay xúc phạm ai, chỉ là bé chưa hiểu nghĩa đúng của từ mình đang nói, bé chỉ đơn thuần bắt chước mà thôi.
- Nếu bé nói từ xấu, hãy giả vờ như mẹ không nghe thấy. Mẹ bắt chuyện với bé về một chủ đề khác, chuyển sự chú ý của bé sang một hoạt động khác. Ví dụ: "Con muốn đọc sách hay chơi đồ chơi với mẹ?", “Mình chơi trò gì bây giờ nhỉ?”
- Dành thời gian chơi đùa, đọc sách, hoặc trò chuyện với bé. Điều này giúp bé nhận được sự chú ý mà bé mong muốn thông qua các hành vi tích cực, thay vì phải sử dụng từ bậy để được người lớn chú ý và tương tác.
- Mẹ dạy bé bài thơ "Cô dạy" và thỉnh thoảng hãy nhắc bé 2 câu cuối: "Cái miệng nó xinh thế. Chỉ nói điều hay thôi", đồng thời khen bé "miệng xinh nói lời hay" mỗi khi bé nói những điều tốt.
"Mẹ mẹ ơi cô dạy
Phải giữ sạch đôi tay
Bàn tay mà giây bẩn
Sách áo cũng bẩn ngay
Mẹ mẹ ơi cô dạy
Cãi nhau là không hay
Cái miệng nó xinh thế
Chỉ nói điều hay thôi"
————————————————————————
Đối với vấn đề thứ 2 - “đôi khi nói không đúng sự thật, mẹ không hề nói con là phá, nhưng con nói mẹ nói con vậy”:
Giữ thái độ trung lập là điều quan trọng nhất trong trường hợp này, tức là mẹ giữ bình tĩnh, không thể hiện việc mình bất ngờ, bị sốc hay phẫn nộ.
Ở tuổi lên 4, ranh giới giữa tưởng tượng và thực tế của con còn rất mờ nhạt. Đôi khi con nói dối vì sợ bị phạt, nói dối để “đẩy trách nhiệm” sang người khác, hoặc đơn giản là con đang kể một câu chuyện theo suy nghĩ của mình (chứ không phải cố ý lừa dối), và muốn xem phản ứng của người lớn.
Khi con nói mẹ bảo con phá (dù thực tế mẹ không bảo như vậy), mẹ lưu ý điều quan trọng nhất là không tranh cãi đúng sai với con, và không lặp lại từ “phá” nhiều lần, bởi nếu càng lặp lại, từ đó sẽ lại càng in sâu trong tâm trí con. Mẹ hãy nói với con là “Ý của mẹ là con hơi nghịch một tí, nghịch là vì con rất nhiều năng lượng đúng không, nhiều năng lượng như thế thì mình có thể chơi rất nhiều trò chơi, đánh bóng này, nhảy theo nhạc này, rồi thi xem ai dọn dồ chơi nhanh hơn này…”
Mẹ hãy giúp bé chuyển ý nghĩa của từ “phá” từ tiêu cực sang tích cực, thay vì “phá phách” hãy định hướng thành “nhiều năng lượng” và sử dụng năng lượng đó vào những hoạt động tốt một cách cụ thể. Khi bé thấy rằng mẹ nói điều tốt về mình và mẹ tin rằng mình biết làm điều tốt, bé sẽ có xu hướng ngày càng trở nên tốt hơn như những điều mẹ đã nói. Đây là một quá trình cần nhiều thời gian, không phải bé sẽ thay đổi ngay. Nhưng nếu mẹ bình tĩnh, kiên nhẫn với bé, nói với bé về những hành động tốt, khen ngợi bé nhiều hơn khi bé làm đúng, thì bé sẽ ngày càng trở nên tốt hơn.
Có 2 vấn đề cơ bản trong câu hỏi của mẹ, bên mình sẽ chia sẻ về từng vấn đề nhé:
1 là “con bắt chước các bạn trên lớp nói bậy”
2 là “đôi khi nói không đúng sự thật, mẹ không hề nói con là phá, nhưng con nói mẹ nói con vậy”
Với vấn đề đầu tiên - con bắt chước các bạn trên lớp nói bậy:
Đây là điều rất dễ xảy ra khi bé đi học mẹ nhé. Ngay cả khi bé chưa đi học, nhưng nếu bé tiếp xúc nhiều với những người xung quanh ở nơi sinh sống, hàng xóm, các em bé khác... bé cũng hoàn toàn có thể "học" những từ xấu từ môi trường. Mẹ có thể trao đổi nhẹ nhàng với cô giáo để cô nắm được tình hình của con, và cô để ý hơn trong lớp xem có bé nào nói từ xấu hay không, từ đó cô giáo sẽ nhắc nhở các bé.
Đôi khi, con sẽ nói bậy một cách vô thức, thậm chí nói mà không hiểu mình đang nói gì. Ở độ tuổi này, việc bé lặp lại một từ ngữ mới (dù là từ xấu) thường xuất phát từ sự tò mò và mong muốn tìm kiếm phản ứng từ người lớn, chứ không phải bé cố ý nói láo hay xúc phạm (bé không hiểu ý nghĩa của từ đó). Bé học ngôn ngữ bằng cách bắt chước và "thử nghiệm". Đó là lí do nhiều bố mẹ sẽ thấy sau khi đi học một thời gian, vốn từ của con phong phú hơn rất nhiều (bao gồm cả từ xấu và từ tốt), bởi bé đã học từ cô giáo và các bạn xung quanh.
Việc bé nhắc lại từ đó một cách vô thức là do:
- Bé muốn xem người khác sẽ phản ứng như thế nào
- Bé muốn xem từ đó có thể gây ra những thay đổi gì trong môi trường xung quanh
- Bé muốn có được một thứ gì đó
Cách xử lý khi bé nói bậy là:
- Mẹ không tập trung vào từ bậy mà bé nói. Nếu bé không nhận được bất kỳ sự chú ý nào khi nói từ đó, động lực nói lặp lại sẽ giảm dần, bé cảm thấy từ đó không còn "sức mạnh".
- Không cười, không la mắng, không tỏ sự bực bội hay thất vọng; mẹ giữ thái độ trung lập. Nếu mẹ la mắng sẽ làm bé sợ hãi, và thật sự sẽ tội nghiệp bé, bởi bé ở giai đoạn này không chủ ý nói xấu hay xúc phạm ai, chỉ là bé chưa hiểu nghĩa đúng của từ mình đang nói, bé chỉ đơn thuần bắt chước mà thôi.
- Nếu bé nói từ xấu, hãy giả vờ như mẹ không nghe thấy. Mẹ bắt chuyện với bé về một chủ đề khác, chuyển sự chú ý của bé sang một hoạt động khác. Ví dụ: "Con muốn đọc sách hay chơi đồ chơi với mẹ?", “Mình chơi trò gì bây giờ nhỉ?”
- Dành thời gian chơi đùa, đọc sách, hoặc trò chuyện với bé. Điều này giúp bé nhận được sự chú ý mà bé mong muốn thông qua các hành vi tích cực, thay vì phải sử dụng từ bậy để được người lớn chú ý và tương tác.
- Mẹ dạy bé bài thơ "Cô dạy" và thỉnh thoảng hãy nhắc bé 2 câu cuối: "Cái miệng nó xinh thế. Chỉ nói điều hay thôi", đồng thời khen bé "miệng xinh nói lời hay" mỗi khi bé nói những điều tốt.
"Mẹ mẹ ơi cô dạy
Phải giữ sạch đôi tay
Bàn tay mà giây bẩn
Sách áo cũng bẩn ngay
Mẹ mẹ ơi cô dạy
Cãi nhau là không hay
Cái miệng nó xinh thế
Chỉ nói điều hay thôi"
————————————————————————
Đối với vấn đề thứ 2 - “đôi khi nói không đúng sự thật, mẹ không hề nói con là phá, nhưng con nói mẹ nói con vậy”:
Giữ thái độ trung lập là điều quan trọng nhất trong trường hợp này, tức là mẹ giữ bình tĩnh, không thể hiện việc mình bất ngờ, bị sốc hay phẫn nộ.
Ở tuổi lên 4, ranh giới giữa tưởng tượng và thực tế của con còn rất mờ nhạt. Đôi khi con nói dối vì sợ bị phạt, nói dối để “đẩy trách nhiệm” sang người khác, hoặc đơn giản là con đang kể một câu chuyện theo suy nghĩ của mình (chứ không phải cố ý lừa dối), và muốn xem phản ứng của người lớn.
Khi con nói mẹ bảo con phá (dù thực tế mẹ không bảo như vậy), mẹ lưu ý điều quan trọng nhất là không tranh cãi đúng sai với con, và không lặp lại từ “phá” nhiều lần, bởi nếu càng lặp lại, từ đó sẽ lại càng in sâu trong tâm trí con. Mẹ hãy nói với con là “Ý của mẹ là con hơi nghịch một tí, nghịch là vì con rất nhiều năng lượng đúng không, nhiều năng lượng như thế thì mình có thể chơi rất nhiều trò chơi, đánh bóng này, nhảy theo nhạc này, rồi thi xem ai dọn dồ chơi nhanh hơn này…”
Mẹ hãy giúp bé chuyển ý nghĩa của từ “phá” từ tiêu cực sang tích cực, thay vì “phá phách” hãy định hướng thành “nhiều năng lượng” và sử dụng năng lượng đó vào những hoạt động tốt một cách cụ thể. Khi bé thấy rằng mẹ nói điều tốt về mình và mẹ tin rằng mình biết làm điều tốt, bé sẽ có xu hướng ngày càng trở nên tốt hơn như những điều mẹ đã nói. Đây là một quá trình cần nhiều thời gian, không phải bé sẽ thay đổi ngay. Nhưng nếu mẹ bình tĩnh, kiên nhẫn với bé, nói với bé về những hành động tốt, khen ngợi bé nhiều hơn khi bé làm đúng, thì bé sẽ ngày càng trở nên tốt hơn.
Tải app để tham gia
An toàn
Tin cậy
Hoặc quét mã trên điện thoại để tải
Lưu ý: Thông tin tư vấn tại Mamibabi chỉ mang tính chất tham khảo, không có giá trị thay thế chỉ định của bác sĩ. Mamibabi không chịu trách nhiệm về những trường hợp tự ý áp dụng mà không có chỉ định của bác sĩ.
Nhận ngay 10,000+ hoạt động
Thai giáo, Giáo dục sớm,
Tập nói sớm, Ăn dặm
Thai giáo
Giáo dục sớm
EASY, Luyện ngủ
Tập nói sớm
Ăn dặm
Tư vấn 1:1
Bài học liên quan
Xem thêm chủ đề
Nuôi dạy con
Chia sẻ, học hỏi cách nuôi dạy con khoa học nhất
Tìm kiếm
