Chào mẹ Yan Yan,

1. "Làm sao để bé chịu ăn cá?"
=> Bé không bắt buộc phải ăn cháo cá mẹ nhé, mẹ có thể cho bé ăn các thực phẩm khác thay thế cá, và chỉ thỉnh thoảng cho bé ăn cá.

Nếu muốn bé hợp tác hơn với việc ăn cá mẹ lưu ý:
- Khử mùi tanh triệt để: Cá thường tanh hơn thịt. Mẹ cần sơ chế kỹ, và nên dùng thêm một chút bột tỏi, hành tỏi để món ăn thơm ngon hơn và đỡ mùi tanh.
- Trộn cùng món bé thích: Mẹ có thể nấu cháo hải sản cho bé với cá và tôm, nhưng vì có cả 2 thực phẩm nên cần giảm lượng của cả 2 đi. Hoặc nấu cháo cá với rau cải cũng là cách để giảm bớt mùi của cá và bé dễ hợp tác hơn.
- Đổi loại cá: Nếu bé không ăn một loại cá nào đó thì mẹ nên đổi sang loại cá khác để thay đổi mùi vị. Ví dụ nếu bé không ăn cá hồi có thể đổi sang cá lóc, cá trắm.
- Thay đổi kết cấu: Thay vì xay nhuyễn cá trộn vào cháo, mẹ có thể cho bé ăn thô bằng cách làm chạo cá (cá xay nhuyễn, cho thêm thì là, hấp lên, có thể bọc sả) hoặc làm ruốc cá, rắc vào cháo, trộn đều để bé ăn.
- Không ép bé: Nếu bé không ăn, mẹ hãy dừng lại và thử lại món đó sau 1 - 2 tuần. Tuy nhiên nếu cùng một món ăn mà bé từ chối nhiều lần tức là bé không thích, cần thay đổi cách chế biến.

2. "Nêm muối như vậy ảnh hưởng như thế nào?"

=> Không nên nêm muối hoặc bất kỳ gia vị nào chứa muối (như mắm, bột nêm) vào thức ăn của bé dưới 1 tuổi. Tuy nhiên hiện nay bé của bé đã được 11 tháng 10 ngày, bé sắp tròn 1 tuổi nên việc cho muối vào đồ ăn hiện tại không quá nghiêm trọng. Nhưng ngay cả khi bé đã được 1 tuổi cũng không nên thêm nhiều muối vào đồ ăn của bé, chỉ nên cho bé ăn một lượng rất nhỏ. Sử dụng nhiều muối (đặc biệt đối với trẻ dưới 1 tuổi) sẽ gây hại thận vì thận của bé chưa phát triển hoàn thiện để xử lý lượng muối dư thừa. Việc ăn nhiều muối sẽ gây áp lực lên thận, có thể dẫn đến các vấn đề sức khỏe lâu dài (chứ không phải thấy ngay bằng mắt thường). Hơn nữa khi bé quen với vị mặn, bé sẽ từ chối các món ăn có vị tự nhiên, khiến việc ăn dặm sau này có thể khó khăn hơn, nhiều bé trở nên kén ăn hơn.

Để tăng hương vị cho món ăn mà không cần sử dụng nhiều muối, mẹ nên cho bé dùng nước dashi (từ rau củ, cá bào, rong biển); thêm các loại gia vị tự nhiên như gừng, tỏi, rau mùi; kết hợp cùng đa dạng rau củ có vị ngọt tự nhiên (như cà rốt, bí đỏ, khoai lang...).

3. "Mình nấu bằng nồi cháo chậm tỷ lệ 1:7 nước nhưng chị mình bảo có vẻ vẫn đặc nên bé ko ăn, phải thêm nước canh cho loãng ra thì bé chịu. Nên tăng thô thế nào?"

=> Nên tăng thô dần cho bé mẹ nhé. Bé ở giai đoạn này đã có thể ăn cháo 1:7, thậm chí đặc hơn, một số bé theo phương pháp ăn tự chỉ huy BLW có thể ăn cơm. Mẹ tùy theo sở thích của bé để nấu cho phù hợp. Tuy nhiên việc tăng thô là điều cần thiết vì:
- Ăn cháo loãng quá lâu khiến bé nhanh no (vì nhiều nước) nhưng nhanh đói và không nhận đủ năng lượng cần thiết vì lượng đồ ăn trong cháo loãng ít hơn so với cùng một lượng cháo đặc.
- Bé ăn cháo loãng quá nhiều khiến bé thường nuốt chửng, không được tập luyện kỹ năng nhai. Một số bé đến 2 tuổi đi học vẫn ăn cháo loãng khiến bé không ăn được cháo đặc và cơm tại lớp, bố mẹ và cô sẽ vất vả, bé cũng chậm thích nghi với việc ăn ở lớp hơn.
- Ăn loãng nhiều ảnh hưởng tới tiêu hóa của bé về lâu dài.

Có nhiều cách để tăng thô cho bé, mẹ có thể chọn cách phù hợp nhất:
- Chuyển từ cháo xay mịn sang cháo vỡ hạt/cháo nguyên hạt để cháo có độ lợn cợn hơn.
- Nấu cháo với tỷ lệ 1:5 hoặc 1:6 (đặc hơn 1:7). Không xay nhuyễn cháo nữa, chỉ cần nghiền nhẹ bằng muỗng hoặc để nguyên hạt cháo đã nở bung.
- Chuyển sang cơm xay hoặc cơm nát: Dùng cơm đã nấu chín của gia đình, xay cùng với nước dùng để đạt độ đặc cao hơn cháo, hạt rõ hơn (cơm xay thực chất là cháo đặc nhưng hạt có thể rõ hơn tùy vào cách xay của mẹ).
- Một số bé từ chối ăn cháo sau một thời gian ăn cháo quá nhiều nhưng bé thích ăn cơm. Một số bé thích ăn cơm nát, cơm dẻo, nhưng có những bé thích ăn cơm tơi (thường là các bé thích ăn thô), mẹ lựa theo sở thích của bé để nấu cho phù hợp.
- Đa dạng món ăn: Thay vì chỉ ăn cháo, mẹ nên giới thiệu các món ăn có kết cấu mới cho bé như mì, nui, bún, phở (cắt nhỏ), các loại súp rau củ, các loại rau củ luộc mềm (cà rốt, khoai tây, bông cải xanh) để bé tự cầm nắm và nhai (phương pháp tự chỉ huy BLW). Lưu ý mẹ cần học kỹ năng sơ cứu khi bé hóc.

5. "Thực đơn mình nấu chỉ gồm heo bò gà cá tôm trứng, rau xanh bầu bí cà chua hạt sen khoai carot, thì đủ chưa ạ"

=> Dựa trên thông tin mẹ cung cấp chỉ có thể biết về độ đa dạng, chứ không thể biết được về việc đã đủ chưa đối với nhu cầu của bé mẹ nhé.

Về độ đa dạng: Thực đơn của mẹ đã rất đa dạng về nguyên liệu, bao gồm đủ 4 nhóm chất dinh dưỡng chính:

- Đạm: Heo, bò, gà, cá, tôm, trứng (rất tốt)
- Tinh bột: Gạo, khoai tây, hạt sen
- Rau củ/Vitamin: Rau xanh, bầu, bí, cà chua, cà rốt
- Chất béo: Mẹ cần thêm dầu ăn dặm vào chế độ ăn của bé hoặc thêm phômai, cá béo, quả bơ...

Tuy nhiên, sự đa dạng không chỉ nằm ở nguyên liệu mà còn ở cách chế biến và kết cấu:

- Mẹ nên thay đổi cách chế biến để bé không bị nhàm chán (ví dụ: cháo, súp, mì, nui, cơm nát, bánh...).
- Mẹ có thể bổ sung thêm các loại hạt đậu (đậu xanh, đậu đen, đậu lăng) vào cháo để tăng cường chất béo tốt và khoáng chất.
- Chế phẩm từ sữa: Đảm bảo bé được bổ sung sữa chua, phô mai (nếu bé chưa dùng) vào bữa phụ để tăng cường canxi và lợi khuẩn.

Về việc "đã đủ chưa": Cần đánh giá dựa trên nhiều yếu tố mẹ nhé:
- Tháng tuổi, chiều cao, cân nặng, vận động của bé => từ đó tính toán lượng calo bé cần.
- Thực đơn 24 giờ của bé: Mỗi bữa gồm những món gì, gồm những thực phẩm gì, với lượng bao nhiêu gam, mấy cữ sữa, bao nhiêu ml... => từ đó tính tổng lượng calo, đạm, béo, đường... trong chế độ ăn
Dựa trên các yếu tố đó mới biết được chế độ ăn hiện tại đã đủ với bé chưa và nên điều chỉnh gì.