Đồng dao, hát ru cho bé

Đây là những bài đồng dao, hát ru dân gian ông bà mình truyền miệng qua nhiều đời, không có tác giả. Mỗi bài Mamibabi đối chiếu lời ở ít nhất hai nguồn, nơi nào lời khác nhau thì chọn bản phổ biến hơn. Mẹ đọc chậm, vỗ tay theo nhịp, cho bé nhìn miệng mẹ và làm động tác cùng mẹ, bé sẽ thích lắm. Độ tuổi chỉ để mẹ dễ chọn, bé lớn hơn vẫn chơi được mọi bài.

Hát ru

Nghe bản thu hát ru ba miền

Cái ngủ mày ngủ cho ngoan · miền Bắc

Cái ngủ mày ngủ cho ngoan Để mẹ đi cấy đồng sâu chưa về Bắt được con trắm con trê Cầm cổ lôi về cho cái ngủ ăn.

Công cha như núi Thái Sơn · miền Bắc

Công cha như núi Thái Sơn Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra Một lòng thờ mẹ kính cha Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.

Ru em cho thét cho muồi · miền Trung

Ru em cho thét cho muồi Để mẹ đi chợ mua vôi ăn trầu Mua vôi chợ Quán, chợ Cầu Mua cau Nam Phổ, mua trầu chợ Dinh.

Ngó lên nuộc lạt mái nhà · miền Trung

Ngó lên nuộc lạt mái nhà Bao nhiêu nuộc lạt nhớ ông bà bấy nhiêu.

Ầu ơ, ví dầu cầu ván đóng đinh · miền Nam

Ầu ơ… Ví dầu cầu ván đóng đinh Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi Khó đi mẹ dắt con đi Con đi trường học, mẹ đi trường đời.

Ví dầu cá bống chặt đuôi · miền Nam

Ví dầu cá bống chặt đuôi Tôm he bóc vỏ mà nuôi mẹ già Mẹ già như chuối ba hương Như xôi nếp một, như đường mía lau.

Tiếng ồn trắng, tiếng mưa ru bé ngủ

Đồng dao 0–2 tuổi

Tập tầm vông

Tập tầm vông Tay không tay có Tập tầm vó Tay có tay không Tay nào có Tay nào không?

Một người giấu một vật nhỏ trong lòng bàn tay, hai nắm tay đưa ra rồi hát; hát xong thì bé đoán xem tay nào có. Mẹ chỉ giấu vật to hơn nắm tay bé (miếng vải, thú bông nhỏ), không dùng hạt, cúc áo hay đồng xu.

Chi chi chành chành

Chi chi chành chành Cái đanh thổi lửa Con ngựa chết trương Ba vương ngũ đế Bắt dế đi tìm Ù à ù ập.

Một bạn xòe bàn tay, các bạn khác đặt ngón trỏ vào lòng bàn tay; đến chữ cuối “ập” thì nắm lại và các bạn rút tay thật nhanh.

Kéo cưa lừa xẻ

Kéo cưa lừa xẻ Ông thợ nào khỏe Về ăn cơm vua Ông thợ nào thua Về bú tí mẹ.

Hai người ngồi đối diện, nắm tay nhau, vừa hát vừa kéo đẩy qua lại như cưa gỗ, mỗi tiếng một nhịp. Mẹ kéo đẩy thật nhẹ, nắm cả bàn tay bé chứ không nắm cổ tay, không kéo căng hay giật vì tay bé nhỏ dễ trật khớp khuỷu.

Cái bống là cái bống bang

Cái bống là cái bống bang Khéo sảy khéo sàng cho mẹ nấu cơm Mẹ Bống đi chợ đường trơn Bống ra gánh đỡ chạy cơn mưa ròng.

Nu na nu nống

Nu na nu nống Cái cống nằm trong Con ong nằm ngoài Củ khoai chấm mật Phật ngồi Phật khóc Con cóc nhảy ra Con gà tú hụ Nhà mụ thổi xôi Nhà tôi nấu chè Tay xòe chân rụt Nu na nu nống.

Các bạn ngồi duỗi chân sát nhau; mỗi tiếng của bài hát chạm nhẹ vào một chân, chân nào trúng chữ cuối thì co lại.

Đồng dao 2–4 tuổi

Thả đỉa ba ba

Thả đỉa ba ba Chớ bắt đàn bà Phải tội đàn ông Cơm trắng như bông Gạo tiền như nước Đổ mắm đổ muối Đổ chuối hạt tiêu Đổ niêu nước chè Đổ phải nhà nào Nhà nấy phải chịu.

Các bạn đứng thành vòng tròn, một bạn làm "đỉa" đi quanh, cả nhóm cùng hát. Hát tới chữ cuối, "đỉa" chỉ vào ai thì bạn đó thay làm "đỉa", các bạn còn lại chạy lên "bờ". Mẹ cho bé chơi chỗ rộng, nền phẳng, không trơn.

Dung dăng dung dẻ

Dung dăng dung dẻ Dắt trẻ đi chơi Đến cổng nhà trời Lạy cậu lạy mợ Cho cháu về quê Cho dê đi học Cho cóc ở nhà Cho gà bới bếp Xì xì xì xụp Ngồi thụp xuống đây.

Các bạn nắm tay nhau thành hàng, vừa hát vừa đi; đến câu cuối cùng cùng ngồi thụp xuống. Các bạn nắm tay nhẹ, không kéo giật tay nhau.

Con vỏi con voi

Con vỏi con voi Cái vòi đi trước Hai chân trước đi trước Hai chân sau đi sau Còn cái đuôi đi sau rốt Tôi xin kể nốt Cái chuyện con voi.

Vừa đọc vừa chỉ từng bộ phận con voi theo thứ tự, hoặc bò cùng nhau theo hàng như một chú voi.

Con cò mà đi ăn đêm

Con cò mà đi ăn đêm Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao Ông ơi ông vớt tôi nao Tôi có lòng nào ông hãy xáo măng Có xáo thì xáo nước trong Đừng xáo nước đục đau lòng cò con.

Con mèo mà trèo cây cau

Con mèo mà trèo cây cau Hỏi thăm chú chuột đi đâu vắng nhà Chú chuột đi chợ đàng xa Mua mắm mua muối giỗ cha con mèo.

Lúa ngô là cô đậu nành

Lúa ngô là cô đậu nành Đậu nành là anh dưa chuột Dưa chuột là ruột dưa gang Dưa gang là nàng dưa hấu Dưa hấu là cậu lúa ngô Lúa ngô là cô đậu nành…

Ngồi quanh vòng, mỗi bạn nói tên một loại rau củ theo thứ tự của bài, câu cuối nối lại câu đầu.

Cục ta cục tác

Cục ta cục tác Con diều hung ác Bay lượn trên đầu Gà con ở đâu Mau về mẹ ủ Mẹ con đông đủ Chẳng sợ diều hâu.

Đi cầu đi quán

Đi cầu đi quán Đi bán lợn con Đi mua cái xoong Đem về đun nấu Mua quả dưa hấu Về biếu ông bà Mua một đàn gà Về cho ăn thóc Mua lược chải tóc Mua cặp gài đầu Đi mau về mau Kẻo trời sắp tối.

Bồ các là bác chim ri

Bồ các là bác chim ri Chim ri là dì sáo sậu Sáo sậu là cậu sáo đen Sáo đen là em tu hú Tu hú là chú bồ các Bồ các là bác chim ri…

Con chim se sẻ

Con chim se sẻ Nó ăn gạo tẻ Nó hót líu lo Nó ăn hạt ngô Nó kêu lép nhép Nó ăn gạo nếp Nó vãi ra sân Ơ láng giềng gần Xua con chim sẻ.

Ông giẳng ông giăng

Ông Giẳng ông Giăng Xuống chơi nhà tôi Có bầu có bạn Có bát cơm xôi Có nồi cơm nếp Có tệp bánh chưng Có lưng hũ rượu Có khướu đánh đu Thằng cu vỗ chài Bắt trai bỏ giỏ Cái đỏ ẵm em Đi xem đánh cá Có rá vo gạo Có gáo múc nước Có lược chải đầu Có trâu cày ruộng Có muống thả ao Ông sao trên trời.

Có thể vừa ngắm trăng vừa đọc, hoặc đọc theo nhịp vỗ tay; bài dài nên đọc từng đoạn ngắn cho bé nhỏ.

Đồng dao 4–6 tuổi

Rồng rắn lên mây

Rồng rắn lên mây Có cây xúc sắc Có quả đồng hồ Hỏi thăm thầy thuốc Có nhà hay không?

Một bạn làm thầy thuốc, các bạn khác nối đuôi áo nhau làm rắn vừa đi vừa hát và hỏi “thầy thuốc có nhà hay không”; thầy thuốc cố bắt người cuối hàng. Mẹ cho bé chơi ở sân phẳng, thoáng, đi giày dép gọn; các bạn nắm áo nhẹ, không giật, bạn làm thầy thuốc chạy chậm khi chơi với bé nhỏ.

Chơi chuyền: Cái mốt, cái mai

Cái mốt, cái mai Con trai, con hến Con nhện chăng tơ Quả mơ, quả mận Cái cận lên bàn đôi Đôi chúng tôi Đôi chúng nó Đôi con chó Đôi con mèo Hai chèo ba Ba đi xa Ba về gần Ba luống cần Một lên tư

Bé dùng một bó que nhỏ và một quả bóng nhỏ: tung bóng lên, nhặt que theo từng câu rồi bắt bóng. Que nhỏ dễ nuốt nên mẹ chỉ cho bé 5–6 tuổi chơi, có người lớn ngồi cạnh. Đây là đoạn đầu, bài còn đếm tiếp tới mười.

Bịt mắt bắt dê

Một bầy trẻ nhỏ Bịt mắt bắt dê Dê vấp bờ hè Ngã kềnh bốn vó Mọi người cười rộ Cố đuổi vòng quanh Dê chạy thật nhanh Túm ngay một chú

Một bạn bịt mắt đóng vai người bắt, các bạn kia làm dê chạy quanh; ai bị chạm tay thì thay vai. Mẹ cho bé chơi ở sân phẳng, trống, xa bậc thềm, cầu thang, ao hồ; khăn bịt mắt buộc nhẹ, có người lớn đứng cạnh.

Thằng Bờm

Thằng Bờm có cái quạt mo Phú ông xin đổi ba bò chín trâu Bờm rằng Bờm chẳng lấy trâu Phú ông xin đổi một xâu cá mè Bờm rằng Bờm chẳng lấy mè Phú ông xin đổi một bè gỗ lim Bờm rằng Bờm chẳng lấy lim Phú ông xin đổi con chim đồi mồi Bờm rằng Bờm chẳng lấy mồi Phú ông xin đổi nắm xôi Bờm cười.

Bắc kim thang

Bắc kim thang: cà, lang, bí rợ… Cột qua kèo là kèo qua cột. Chú bán dầu qua cầu mà té, Chú bán ếch ở lại làm chi. Con le le đánh trống thổi kèn, Con bìm bịp thổi tò tí te tò te.

Mẹ và bé cùng đọc theo nhịp vỗ tay, đọc nhanh dần cho vui.

Thằng Cuội ngồi gốc cây đa

Thằng Cuội ngồi gốc cây đa Để trâu ăn lúa gọi cha ời ời Cha còn cắt cỏ trên đồi Mẹ còn cưỡi ngựa đi mời quan viên.

Nguồn: Ca dao, đồng dao dân gian Việt Nam, voh.com.vn, toplist.vn, spnttw.edu.vn · Cập nhật 

Nhạc và truyện cho bé trong app Mamibabi App có nhạc ru, truyện audio và âm thanh ru ngủ có hẹn giờ, mẹ tắt màn hình bé vẫn nghe được. Tải app miễn phí