Chào mẹ Phạm Trang,
"Bé nhà mình tròn 12m đợt này đang rất lười ăn, lười nhai."
Bé 12 tháng thường sẽ trải qua giai đoạn biếng ăn sinh lý mẹ nhé. Ngay cả với những bé trước đó ăn tốt thì đến giai đoạn loanh quanh 12 tháng bé có thể ăn kém đi. Biếng ăn sinh lý sẽ tự đi qua và bé sẽ ăn tốt trở lại nếu như trước đó bé đã có nếp ăn tốt.
Tuy nhiên, khi đọc toàn bộ câu hỏi của mẹ thì bên mình thấy rằng việc bé ăn kém khi 12 tháng còn liên quan tới các nguyên nhân như bé đã quen với việc vừa ăn vừa chơi, nuốt chửng và chưa có kỷ luật bàn ăn ổn định. Điều này thường xảy ra ở các gia đình có ông bà cho ăn và quen với "cách ăn cũ", tức là cho bé vừa ăn vừa chơi miễn sao để bé ăn.
"Bé được ông bà cho ăn nên quen vừa ăn vừa chơi đồ chơi và nuốt chửng."
Mẹ cần xác định rằng sẽ vất vả và bé có thể trải qua "nhiều nước mắt" khi mẹ tập cho bé ăn nhé. Với những bé đã quen vừa ăn vừa chơi, khi không còn đồ chơi nữa, bé có thể khóc rất dữ dội, đòi trèo ra khỏi bàn ăn, ném các thứ... để phản đối. Bé 12 tháng đã lớn và "tinh", bé đã phát triển nhiều về nhận thức, cảm xúc, giao tiếp... nên việc điều chỉnh thói quen cho bé sẽ không dễ dàng. Tuy nhiên nếu mẹ kiên nhẫn với bé thì sẽ điều chỉnh được. Hơn nữa, mẹ nên nói chuyện với ông bà để chấm dứt việc cho bé vừa ăn vừa chơi. Và nếu được, mẹ nên là người trực tiếp cho bé ăn.
Về việc nuốt chửng: Đây là điều cần chỉnh cho bé mẹ nhé vì bé ăn nuốt chửng quá lâu sẽ không tốt cho tiêu hóa và sự phát triển xương hàm. Khi các bé nhai, dịch vị trong miệng tiết ra sẽ hòa trộn cùng thức ăn để làm 2 việc quan trọng: 1 là tạo vị ngọt của món ăn và giúp bé cảm nhận được vị ngon, ăn ngon hơn; và 2 là hỗ trợ việc tiêu hóa. Khi bé nuốt chửng, dịch vị không hòa trộn cùng thức ăn nên bé không cảm nhận được vị ngon, dễ biếng ăn, và hạn chế việc tiêu hóa. Ngoài ra, việc không tập nhai sẽ khiến kỹ năng nhai của bé kém và về lâu dài có thể ảnh hưởng sự phát triển của xương hàm. Việc nuốt chửng khiến bé nhai kém cũng gây ra những khó khăn ở giai đoạn sau, nhất là khi bé đi học và không ăn được đồ ăn thô ở lớp. Vì vậy mẹ hãy tập cho bé ăn thô dần nhé. Dù bé theo phương pháp ăn dặm nào (kể cả là truyền thống) thì 1 tuổi trở ra đã là lúc bé nên được ăn thô và đặc hơn, có thể ăn cơm mềm, bún, mì rồi, chứ không nên nuốt chửng.
"Mình muốn tập lại cho con thói quen ăn uống mà chưa biết bắt đầu từ đâu."
Mẹ bắt đầu từ thực đơn và kỷ luật bữa ăn nhé:
- Thực đơn: Mẹ hãy cho bé ăn kết hợp xúc và tự chỉ huy, tức là cho bé cả đồ thô và nhuyễn trong 1 bữa để xem bé sẽ hợp tác với món nào hơn. Ban đầu bé sẽ ăn rất ít, nhưng mục tiêu không phải là bé ăn nhiều, mà là bé chịu hợp tác với bữa ăn và ăn chủ động đã, bỏ thói quen chơi đồ chơi khi ăn. Mẹ nên làm các món ăn đẹp và vui vẻ bằng cách mua khuôn cơm về để tạo hình gấu thỏ... và nhiều màu sắc rau củ trong bữa ăn.
+ Với đồ thô: Mẹ để bé bốc tay, xiên bằng dĩa trẻ em.
+ Với đồ nhuyễn: Mẹ đưa thìa và để bé tự xúc như thể đó là một "trò chơi". Việc khiến bữa ăn vui vẻ và bận rộn sẽ giúp bé dần hứng thú và không còn thói quen chơi đồ chơi trong bữa ăn nữa.
- Về kỷ luật bữa ăn: Mẹ nói chuyện với bé về việc khi tới giờ ăn chúng ta sẽ ngồi vào bàn ghế của con nhé để bé quen với khái niệm đó. Tới giờ ăn mẹ "thông báo" với bé và cho bé ngồi vào bàn, đeo yếm...
"Bày đồ ăn c hay ném đi hết, thậm chí còn khóc khi phải ngồi vào ghế ăn."
Một yếu tố quan trọng cần lưu ý là bé cần đủ đói để ăn mẹ nhé. Hiện bên mình không có lịch sinh hoạt của bé nên không biết bé đang ăn theo lịch nào. Mẹ nên ưu tiên cho bé ăn dặm trước và bú sữa sau để bé không bị no sữa khiến ăn dặm kém, và đối với bé 1 tuổi thì sữa chỉ là phụ, ăn dặm mới là chính.
Bé ném đồ ăn đi sẽ rơi vào 2 kiểu: 1 là không đủ đói, không muốn ăn; và 2 là bé muốn khám phá, trải nghiệm và thử phản ứng của người lớn (ngay cả bé ăn tốt cũng có thể ném đồ ăn rồi cười vui vẻ). Việc bé ném đồ ăn ở một số bữa là điều không thể tránh khỏi. Nhưng dù trong trường hợp nào cũng cần đảm bảo bé đủ đói và được tự chọn đồ ăn theo ý mình. Sau 40 phút, mẹ cho bé dừng ăn (dù bé ăn rất ít), và bữa sau lại mời bé một bữa ăn chỉnh chu. Mẹ hãy cố gắng hết sức để cho bé một bữa ăn ngon và đủ chất, nhưng cần chấp nhận rằng sẽ có bữa bé không ăn.
"Cho bé ăn cháo thì con nhằn những phần lợn cợn để nhè ra và cũng ăn rất ít."
Bên cạnh cháo mẹ hãy cho bé ăn cơm và đồ thô hoàn toàn (rau củ luộc, các món thịt, chạo, cá, khoai, mì, nui...). Vì bé chưa quen ăn thô nên thời gian đầu sẽ ăn ít và nhằn ra, nhưng chính vì chưa quen nên sẽ cần thời gian để làm quen, còn nếu tiếp tục cho bé ăn nhuyễn và nuốt chửng thì bé sẽ không thể ăn thô tốt hơn được. Thay vì xúc và yêu cầu bé há mồm khi mình xúc, mẹ hãy để bé tự cầm tay, cầm thìa và ăn theo ý bé. Bữa ăn sẽ lộn xộn và dọn dẹp sẽ mệt mỏi, nhưng sau một thời gian bé sẽ ăn vui hơn, tốt hơn, và mẹ sẽ thấy rằng mọi nỗ lực của mình đều xứng đáng. Thời gian tập ăn chủ động cho bé có thể chỉ mất vài ngày (đối với các bé dễ tính), nhưng cũng có thể mất vài tuần, thậm chí cả tháng, nhưng mẹ hãy đồng hành cùng bé để bé có thể ăn tốt hơn ở giai đoạn sau nhé.
